|
|
|
| ECLI:NL:RBDHA:2026:33194 | | | | | Datum uitspraak | : | 10-11-2026 | | Datum gepubliceerd | : | 13-11-2026 | | Instantie | : | Rechtbank Den Haag | | Zaaknummers | : | NL25.54861 | | Rechtsgebied | : | Vreemdelingenrecht | | Indicatie | : | Asiel. Irak. KAR. Jezidi. Esian. Normale woon- of verblijfplaats. Verweerder heeft de vrees voor vervolging onvoldoende onderzocht. Beroep gegrond. | | Trefwoorden | : | landbouw | | | | Uitspraak | RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Middelburg
Bestuursrecht
zaaknummer: NL25.54861
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiser] , eiser
V-nummer: [V-nummer]
(gemachtigde: mr. H.M.A. Breuls),
en
de minister van Asiel en Migratie, verweerder
(gemachtigde: mr. W.M.A. van Hoof).
Procesverloop
Bij besluit van 9 oktober 2025 (het bestreden besluit) heeft verweerder de asielaanvraag van eiser in de verlengde procedure afgewezen als ongegrond.
Eiser heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
Verweerder heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.
De rechtbank heeft het beroep op 21 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser, [tolk] als tolk en de gemachtigde van verweerder.
Ter zitting is de zaak aangehouden om verweerder in de gelegenheid te stellen zijn briefverweer aan te vullen. Op 21 oktober 2026 heeft verweerder een aanvullend verweerschrift aan het digitale dossier toegevoegd. De rechtbank heeft eiser op 22 oktober 2026 de gelegenheid geboden daarop te regeren. Eiser heeft daarvan gebruik gemaakt bij brief van 23 oktober 2026, waarna de rechtbank het onderzoek heeft gesloten.
Overwegingen
Feiten en standpunten
1. Eiser is geboren op [geboortedag] 2006 en heeft de Iraakse nationaliteit. Op 1 juni 2023 heeft hij asiel aangevraagd in Nederland.
Asielaanvraag
2. Aan deze asielaanvraag heeft eiser het volgende ten grondslag gelegd. Eiser is etnisch en religieus Jezidi. Zijn vader is door de terroristische organisatie IS meegenomen tijdens de aanval op Sinjar van 3 augustus 2014. Hij is toen samen met de rest van zijn gezin gevlucht naar het vluchtelingenkamp Esian in de Koerdische Autonome Regio (KAR). Hij heeft daar tot 23 augustus 2022 verbleven, maar is in die periode wel drie keer teruggekeerd naar Sinjar. Eiser heeft verklaard dat hij twee keer is benaderd door de terroristische Koerdische Arbeiderspartij (PKK) om zich bij hen aan te sluiten. Bij terugkeer naar Irak vreest eiser voor de PKK en voor discriminatie omdat hij Jezidi is.
Standpunt verweerder
3. Verweerder heeft met het bestreden besluit de asielaanvraag van eiser afgewezen. Hij heeft de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiser geloofwaardig geacht. Ook heeft hij de discriminatie op basis van de geloofsovertuiging van eiser geloofwaardig geacht, alsook dat eiser is benaderd door de PKK. Deze geloofwaardig geachte elementen maken volgens verweerder echter niet dat eiser bij terugkeer een gegronde vrees voor vervolging heeft of een reëel risico loopt op ernstige schade. Op basis van het Algemeen Ambtsbericht (AAB) Irak 2023 worden Jezidi’s niet langer aangemerkt als risicoprofiel. Eiser is er niet in geslaagd om op individuele gronden aannemelijk te maken dat hij gegronde vrees heeft om slachtoffer te worden vanwege zijn geloof. Verweerder is bij deze beoordeling uitgegaan van het ontheemdenkamp in Esian als normale woon- of verblijfplaats. De discriminatie die eiser heeft ervaren is niet zo ernstig dat hij is bedreigd in zijn bestaansmogelijkheden. De informatie die verweerder van de Griekse autoriteiten heeft verkregen vanwege de in dat land verleende asielvergunning heeft niet tot een ander oordeel geleid. Ten slotte heeft verweerder geen reguliere verblijfsvergunning aan eiser verleend op grond van het beleid voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen die buiten hun schuld niet uit Nederland kunnen vertrekken, omdat er voor eiser in Esian adequate opvang aanwezig is bij zijn moeder.
Beroepsgronden
4. Eiser voert tegen het bestreden besluit het volgende aan. Het ontheemdenkamp waar hij tot zijn vertrek uit Irak heeft verbleven kan niet worden aangemerkt als zijn normale woon- of verblijfplaats. Verweerder heeft onvoldoende gemotiveerd waarom hij in het nieuw geformuleerde beleid bij de bepaling van de normale woon- of verblijfplaats van een vreemdeling de humanitaire omstandigheden in die plaats niet betrekt.
5. Eiser voert verder aan dat hem ten onrechte geen asielstatus is verleend in Nederland. Hoewel het Jezidisme in Irak op papier als officiële godsdienst wordt erkend, is de praktijk een hele andere en worden Jezidi’s onverminderd gediscrimineerd en bedreigd. Verweerder heeft onvoldoende gemotiveerd waarom Jezidi’s niet langer als risicoprofiel worden aangemerkt. Een gegronde vrees voor vervolging kan ook gestoeld zijn op een cumulatie van ervaringen, zoals in geval van eiser het voortbestaan van discriminatie na de genocide uit 2014. Verweerder is onvoldoende ingegaan op de situatie in het ontheemdenkamp, op basis van recentere informatie dan blijkt uit het AAB Irak 2023, en waarnaar verwezen is in de zienswijze. Eiser heeft in dit verband brieven overgelegd van VluchtelingenWerk Nederland (VWN) over de situatie van Jezidi’s in Irak, en in het bijzonder over de situatie in de ontheemdenkampen.
6. Verder voert eiser aan dat aan eiser ten onrechte een terugkeerbesluit is opgelegd, nu verweerder heeft nagelaten de Griekse autoriteiten op de hoogte te stellen van de uitkomst van de in Nederland gevolgde asielprocedure en de omstandigheid dat de Griekse autoriteiten de verleende vluchtelingenstatus van eiser niet hebben ingetrokken.
7. Ook voert eiser aan dat hij disproportioneel in zijn belangen is geschaad door de ruime overschrijding van de beslistermijn door verweerder. Onder het oude beleid zou eisers aanvraag zeker zijn ingewilligd en had hij kunnen starten met inburgeren en had hij gezinshereniging in gang kunnen zetten. Verder voert eiser aan dat zijn moeder ziek is en in Esian niet de benodigde zorg krijgt. Ter onderbouwing hiervan heeft hij medische rapporten overgelegd. Ten slotte voert eiser aan dat verweerder ten onrechte heeft overwogen dat er voor hem in Esian adequate opvang aanwezig is gelet op de aanwezigheid van zijn moeder, aangezien hierbij de leefomstandigheden niet zijn betrokken.
De rechtbank oordeelt als volgt.
Normale woon- of verblijfplaats
8. De Afdeling heeft bij uitspraak van 18 september 2012 geoordeeld dat bij de beoordeling of in het land, dan wel in voorkomend geval het gebied, waaruit een vreemdeling afkomstig is, moet worden uitgegaan van het land dan wel het gebied waar de desbetreffende vreemdeling voorafgaand aan zijn vertrek zijn normale woon- of verblijfplaats had. Verder volgt uit die uitspraak dat bij beantwoording van de vraag of een plaats kan worden beschouwd als de plaats waar de vreemdeling zijn normale woon- of verblijfplaats had onder meer van belang is hoe lang en onder welke omstandigheden de vreemdeling aldaar heeft verbleven. De omstandigheid dat de vreemdeling gevlucht is naar die plaats is niet van doorslaggevende betekenis.
9. Verweerder heeft terecht overwogen dat de KAR kan worden aangemerkt als de normale woon- of verblijfplaats van eiser. Daarbij heeft verweerder terecht van belang geacht dat eiser voorafgaand aan zijn vertrek de meeste tijd heeft doorgebracht in het vluchtelingenkamp Esian in de KAR, en dat zijn familieleden er nog steeds wonen en hij er heeft kunnen werken. Verweerder heeft zich terecht op het standpunt gesteld dat uit de rechtspraak van de Afdeling, noch uit andere bronnen zoals een door verweerder genoemde rapportage van EUAA, volgt dat humanitaire omstandigheden een relevant criterium zijn bij het bepalen van de normale woon- of verblijfplaats. Verweerder heeft de humanitaire situatie in het ontheemdenkamp in de KAR dan ook niet hoeven betrekken bij de beantwoording van de vraag wat de normale woon- of verblijfplaats van eiser is. Uit het gegeven dat verweerder tot 13 juni 2024 onverplicht een ruimhartiger beleid voerde voor Jezidi’s in de ontheemdenkampen in de KAR volgt naar het oordeel van de rechtbank niet dat hij gehouden is om de verandering van het eerder gevoerde beleid nader te onderbouwen.
Vrees voor vervolging
10. De rechtbank stelt vast dat tussen partijen de etniciteit en het geloof van eiser niet ter discussie staan. Ook staat vast dat eiser in augustus 2022 uit de regio Sinjar heeft moeten vluchten vanwege de genocide op Jezidi’s door IS en dat hij sindsdien grotendeels heeft verbleven in een vluchtelingenkamp in de KAR.
11. In het landenbeleid van 27 juni 2024 merkt verweerder Jezidi’s niet (meer) aan als risicoprofiel. Hij baseert zich voor het oordeel dat Jezidi’s omwille van hun geloof geen risico lopen om in algemene zin slachtoffer te worden van geweld of ernstige schade op het AAB Irak van 3 november 2023 en de nota Landenbeleid Irak van 27 mei 2024. Er is volgens verweerder evenmin sprake van vervolging in de zin van het Vluchtelingenverdrag ten aanzien van Jezidi’s in Irak. Hij wijst in dit verband op het feit dat de Iraakse grondwet vrijheid van godsdienst garandeert, inclusief voor Jezidi’s. Daarnaast worden er vanuit de autoriteiten inspanningen gedaan om Jezidi’s te laten terugkeren naar hun oorspronkelijke leefgebied, en bestaan er initiatieven voor compensatie aan slachtoffers van IS. Uit het landenbeleid volgt bovendien dat de dreiging voor Jezidi’s om slachtoffer te worden van geweld sterk is afgenomen. Ten aanzien van de persoonlijke situatie van eiser stelt verweerder zich op het standpunt dat eiser in de afgelopen tien jaren geen persoonlijke problemen heeft ondervonden en dat de discriminatie waar eiser mee te maken heeft gekregen niet zo ernstig was dat hij daardoor zo ernstig in zijn bestaansmogelijkheden is beperkt dat hij onmogelijk op maatschappelijk en sociaal gebied heeft kunnen functioneren. Hij heeft immers twee jaar in de landbouw gewerkt en drie of vier maanden in de bouw. Daarnaast had hij toegang tot onderwijs. Zo heeft eiser verklaard dat hij vanaf zijn 6e of 7e en tot kort voor zijn vertrek op school heeft gezeten. Ook heeft eiser verklaard dat er weliswaar geen goede ziekenhuizen waren in Irak, maar dat hij wel toegang had tot medische zorg. Verder is hij in het bezit gesteld van een paspoort, identiteitskaart en nationaliteitsverklaring. Verweerder heeft zich ten slotte in het verweerschrift op het standpunt gesteld dat ook niet gebleken is dat de cumulatie en het samenstel van factoren ertoe leidt dat sprake is van een dusdanige beperking dat sprake is van een daad van vervolging.
12. Bij zijn beoordeling van de algemene situatie van Jezidi’s in de ontheemdenkampen in de KAR en de specifieke situatie van eiser heeft verweerder naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende (kenbaar) rekening gehouden met de algemeen beschikbare informatie die na de publicatie van het AAB Irak 2023 en het landenbeleid uit mei 2024 bekend is geworden. Uit de door eiser overgelegde brieven van VWN, waarin nationale en internationale bronnen worden geciteerd, en het thematisch ambtsbericht van november 2025 komt een zorgwekkender beeld naar voren over Jezidi’s in Irak en de situatie in de ontheemdenkampen dan waar verweerder rekening mee heeft gehouden. De rechtbank wijst in dit verband in het bijzonder op de volgende informatie. De terugkeer vanuit de ontheemdenkampen is sinds augustus teruggelopen. De beloofde ondersteuning bij terugkeer wordt in de praktijk vaak niet verstrekt en er was onduidelijkheid en onzekerheid over het voortzetten van ondersteuningsprogramma’s door maatschappelijke organisaties. Het stoppen van USAID leidde tot slechte leefomstandigheden in de ontheemdenkampen, het ontbreken van bassivoorzieningen en medische zorg. In enkele ontheemdenkampen, waaronder in Shariya, verslechterde de algehele situatie. De onderkomens bestonden in deze kampen uit tenten die hun beoogde levensduur hadden overschreden, waardoor de kwetsbaarheid voor brand en extreme weersomstandigheden was toegenomen. De distributie van voedselhulp was inconsistent. In de ontheemdenkampen in Duhok was de voedselhulp sinds februari 2025 stopgezet, waardoor ontheemden voor hun basisbehoeften afhankelijk waren geworden van particuliere donateurs en liefdadigheidsorganisaties. In de beschikbare klinieken waren alleen verpleegkundigen, maar geen artsen meer werkzaam, en het gebrek aan ambulances maakte het moeilijk om te reageren op medische noodgevallen. De onderwijskwaliteit in alle ontheemdenkampen daalde en kinderen kregen slechts een paar uur per dag les. In september 2025 was drinkwater beschikbaar in het kamp Shariya , maar was de waterveiligheid niet consistent. Er werden gevallen van diarree, cholera en voedselvergiftiging gemeld.
13. Het beeld dat uit deze algemeen beschikbare informatie naar voren komt, sluit aan bij wat eiser hierover in zijn gehoren en ter zitting heeft verklaard. Zo heeft eiser verklaard dat hij alleen in de schoolvakanties en bovendien op onregelmatige basis kon werken. Ook heeft hij verklaard dat er gedurende een schoolweek vaak veel schooldagen uitvielen omdat er geen docent aanwezig was. Het was in het kamp erg gevaarlijk omdat er vaak branden uitbraken in de tenten. Eiser had geen kachel in zijn tent omdat dat te gevaarlijk was, waardoor het in de winter erg koud was, terwijl het in de zomer heel heet was. Er is in het kamp slechts een paar uur per dag elektriciteit en drinkwater wordt eens per week aangevoerd met een tankwagen.
14. De rechtbank is van oordeel dat verweerder in het bestreden besluit onvoldoende heeft gemotiveerd hoe de individuele situatie van eiser, tegen de achtergrond van de zware en verslechterde situatie in het vluchtelingenkamp Esian en de genocide op Jezidi’s in 2024, is meegewogen bij het oordeel dat eiser niet in aanmerking komt voor een vluchtelingenstatus. De rechtbank acht daarbij van belang dat eisers verblijf in het ontheemdenkamp in rechtstreeks verband staat met zijn Jezidi etniciteit en religie. Ook acht de rechtbank het van belang dat volgens het handboek van de UNHCR een opeenhoping of cumulatie van meerdere factoren, samengenomen, redelijkerwijs tot vervolging in de zin van het Vluchtelingenverdrag kan leiden.
Overige gronden
15. Omdat het beroep gelet op het voorgaande al gegrond is, komt de rechtbank niet toe aan bespreking van de overige beroepsgronden over de aanmerking van Jezidi’s als risicogroep, het risico op ernstige schade bij terugkeer, de gevolgen van de Griekse asielstatus en het niet verlenen van een reguliere verblijfsvergunning.
Conclusie en gevolgen
16. Het beroep is gegrond omdat het bestreden besluit onvoldoende is gemotiveerd. De rechtbank vernietigt daarom het bestreden besluit. De rechtbank ziet geen reden om de rechtsgevolgen van het besluit in stand te laten of zelf een beslissing over de asielaanvraag te nemen. Een volledige ‘ex nunc’ beoordeling vergt een zorgvuldige afweging van de individuele situatie van eiser, tegen de achtergrond van een bijgewerkt en volledig beeld van de algemene situatie in het vluchtelingenkamp Esian, de gewone woon- of verblijfplaats van eiser. De rechtbank verwacht dat daarvoor nader onderzoek nodig zal zijn. Om die reden draagt de rechtbank verweerder ook niet op om het gebrek te herstellen met een betere motivering of een ander besluit (een zogenoemde bestuurlijke lus).
17. De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Awb dat verweerder een nieuw besluit moet nemen op de asielaanvraag van eiser en daarbij rekening houdt met deze uitspraak. De rechtbank geeft verweerder hiervoor zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak.
18. Omdat het beroep gegrond is, krijgt eiser een vergoeding van zijn proceskosten. Verweerder moet deze vergoeding betalen. De kosten worden op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vastgesteld op € 1.868, bestaande uit een punt voor het indienen van het beroepschrift en een punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934 en vermenigvuldigd met wegingsfactor 1 (gemiddeld). Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.
Beslissing
De rechtbank:
verklaart het beroep gegrond;
vernietigt het bestreden besluit;
draagt verweerder op binnen zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;
veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868 (achttienhonderdachtenzestig euro) aan proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan op 10 november 2026 door mr. S.S. van der Velde, rechter, in aanwezigheid van mr. A.S. Hamans, griffier, en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.
Deze uitspraak is bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Islamitische Staat.
Naar aanleiding van het arrest van het EU Hof van Justitie (HvJEU) van 18 juni 2024, C-753/22.
Onderdeel B8/6 van de Vreemdelingencirculaire 2000, naar aanleiding van het arrest van het HvJEU van 14 januari 2021, C-441/19.
Eiser verwijst naar de uitspraken van deze rechtbank, zittingsplaats Groningen, van 29 april 2025 (ECLI:NL:RBDHA:2025:7253) en van 18 december 2025 (ECLI:NL:RBDHA:2025:24349), en van zittingsplaats Rotterdam van 30 juni 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:18730.
Eiser verwijst naar de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Den Haag, van 16 juli 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:21154.
Idem, onder punt 7.
Eiser verwijst naar de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Groningen, van 18 april 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:15345.
Het gaat om een brief van 19 juni 2025 over de situatie van Jezidi’s in de ontheemdenkampen in Irak, een brief van 18 juni 2025 over de veiligheid en humanitaire situatie in Sinjar, en een brief van 14 oktober 2026 over de positie van Jezidi’s in Irak.
Eiser verwijst naar de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Groningen, van 18 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:24369, en de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 2 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:2865) en van 3 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:2936).
ECLI:NL:RVS:2012:357.
European Union Agency for Asylum.
WBV 2024/12, wijziging van de Vreemdelingencirculaire 2000.
Van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Thematisch ambtsbericht Irak 2025, p. 8.
Thematisch ambtsbericht Irak 2025, p. 9.
US Agency for International Development.
Thematisch ambtsbericht Irak 2025, p. 11.
Thematisch ambtsbericht Irak 2025, p. 12.
Idem.
Thematisch ambtsbericht Irak 2025, p. 13.
Idem.
De Vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties.
Handbook on Procedures and Criteria for Determining Refugee status and Guidelines on International Protection, punt 53: “In addition, an applicant may have been subjected to various measures not in themselves amounting to persecution (e.g. discrimination in different forms), in some cases combined with other adverse factors (e.g. general atmosphere of insecurity in the country of origin). In such situations, the various elements involved may, if taken together, produce an effect on the mind of the applicant that can reasonably justify a claim to wellfounded fear of persecution on “cumulative grounds”. | Link naar deze uitspraak
|
| | |
|
|
