|
|
|
| ECLI:NL:RVS:2026:6519 | | | | | Datum uitspraak | : | 11-11-2026 | | Datum gepubliceerd | : | 18-11-2026 | | Instantie | : | Raad van State | | Zaaknummers | : | 202601166/1/R4 en 2026011 202601166/1/R4 en 2026011 | | Rechtsgebied | : | Omgevingsrecht | | Indicatie | : | Bij besluit van 10 oktober 2024 heeft het college van burgemeester en wethouders van Harderwijk aan [partij A] en [partij B] een omgevingsvergunning verleend voor de bouw van twee nieuwe woningen op het perceel aan de [locatie 1] in Hierden en het verkleinen van de bestaande woning op hetzelfde perceel. [partijen] zijn de eigenaren van het perceel aan de [locatie 1] in Hierden (het perceel). Zij exploiteerden daar voorheen een paardenhouderij, maar nu willen zij het perceel alleen nog gebruiken om op te wonen. Daarvoor willen zij de bestaande woning verkleinen en twee nieuwe woningen op het perceel bouwen, één voor henzelf en één voor hun zoon. Het college heeft aan hen een omgevingsvergunning verleend voor de omgevingsplanactiviteit ‘bouwen’ en voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit ‘afwijken van regels in het omgevingsplan’. [appellanten] wonen aan de [locatie 2] in Hierden. Hun achtertuin ligt aan het noordwesten tegen de zuidoostgrens van het perceel. Zij zijn tegen de bouw van de woningen. | | Trefwoorden | : | agrarisch | | | bestemmingsplan | | | buitengebied | | | omgevingsvergunning | | | paarden | | | perceel | | | | Uitspraak | 202601166/1/R4 en 202601166/2/R4.
Datum uitspraak: 11 november 2026
AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK
Uitspraak van de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op een verzoek om het treffen van een voorlopige voorziening (artikel 8:81 van de Algemene wet bestuursrecht; de Awb) en, met toepassing van artikel 8:86 van die wet, op het hoger beroep van:
[appellant A] en [appellant B], wonend in Hierden, gemeente Harderwijk,
appellanten,
tegen de uitspraak van de voorzieningenrechter van de rechtbank Gelderland (de rechtbank) van 11 maart 2026 in zaken nrs. 25/5889 en 25/5822 in het geding tussen:
[appellanten]
en
het college van burgemeester en wethouders van Harderwijk.
Procesverloop
Bij besluit van 10 oktober 2024 heeft het college aan [partij A] en [partij B] een omgevingsvergunning verleend voor de bouw van twee nieuwe woningen op het perceel aan de [locatie 1] in Hierden en het verkleinen van de bestaande woning op hetzelfde perceel.
Bij besluit van 24 april 2025 heeft het college het door [appellanten] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard.
Bij uitspraak van 30 juli 2025 heeft de rechtbank het door [appellanten] daartegen ingestelde beroep gegrond verklaard en het besluit van 24 april 2025 vernietigd.
Bij besluit van 22 oktober 2025 heeft het college het besluit van 10 oktober 2024 in stand gelaten onder aanvulling van de motivering daarvan.
Bij uitspraak van 11 maart 2026 heeft de rechtbank het door [appellanten] daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard.
Tegen deze uitspraak hebben [appellanten] hoger beroep ingesteld.
[appellanten] hebben de voorzieningenrechter verzocht een voorlopige voorziening te treffen.
Het college en [partijen] hebben ieder voor zich een schriftelijke uiteenzetting gegeven.
[appellanten] hebben een nader stuk ingediend.
De voorzieningenrechter heeft het verzoek op een zitting behandeld op 10 september 2026, waar [appellanten], bijgestaan door mr. I.E. Nauta, advocaat in Deventer, en het college, vertegenwoordigd door G. Maatkamp, zijn verschenen. Verder zijn [partijen], bijgestaan door mr. J. van den Hoorn, advocaat in Zwolle, op de zitting gehoord.
Overwegingen
1. In dit geval kan nader onderzoek redelijkerwijs niet bijdragen aan de beoordeling van de zaak en bestaat ook overigens geen beletsel om met toepassing van artikel 8:86, eerste lid, van de Awb onmiddellijk uitspraak te doen in de hoofdzaak.
Inleiding
2. [partijen] zijn de eigenaren van het perceel aan de [locatie 1] in Hierden (het perceel). Zij exploiteerden daar voorheen een paardenhouderij, maar nu willen zij het perceel alleen nog gebruiken om op te wonen. Daarvoor willen zij de bestaande woning verkleinen en twee nieuwe woningen op het perceel bouwen, één voor henzelf en één voor hun zoon. Het college heeft aan hen een omgevingsvergunning verleend voor de omgevingsplanactiviteit ‘bouwen’ en voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit ‘afwijken van regels in het omgevingsplan’.
3. [appellanten] wonen aan de [locatie 2] in Hierden. Hun achtertuin ligt aan het noordwesten tegen de zuidoostgrens van het perceel. Zij zijn tegen de bouw van de woningen.
Wet- en regelgeving
4. Op grond van de bestemmingsplannen "Buitengebied 2014" en "Veegplan Buitengebied" heeft het noordwestelijk deel van het perceel, waarop de woningen zijn voorzien, de enkelbestemming "Wonen" en de functieaanduiding "paardenhouderij". Deze bestemmingsplannen maken op grond van artikel 4.6, eerste lid, aanhef en onder g, van de Invoeringswet Omgevingswet (hierna: Iw Ow) deel uit van het tijdelijk deel van het omgevingsplan van de gemeente Harderwijk als bedoeld in artikel 22.1 van de Omgevingswet (hierna: Ow). Om het wat betreft terminologie niet onnodig ingewikkeld te maken, zal de voorzieningenrechter in het vervolg van de uitspraak echter nog steeds spreken over de bestemmingsplannen. Onder de bestemming "Wonen" is niet meer dan één woning per bestemmingsvlak toegestaan, zodat de bouw van meer woningen op het perceel alleen kan worden toegestaan via een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.
De omgevingsvergunning die in deze zaak voorligt, gaat niet over het zuidoostelijk deel van het perceel, dat de enkelbestemming "Agrarisch met waarden - Natuur- en Landschapswaarden" heeft.
5. De relevante wet- en regelgeving is opgenomen in de bijlage, die deel uitmaakt van deze uitspraak.
Uitspraak van de rechtbank
6. In de uitspraak van 30 juli 2025 heeft de rechtbank geconstateerd dat het college zijn besluit om de omgevingsvergunning te verlenen had gemotiveerd onder verwijzing naar de "Beleidsregel van de gemeenteraad van de gemeente Harderwijk houdende regels omtrent meer waarde te geven en tegelijkertijd het landschap te ontdoen van ontsierende gebouwen, verval en ongewenst gebruik" (de beleidsregel), waarin is geregeld hoe een perceel met agrarische opstallen kan worden omgezet naar een perceel met een woonbestemming. De rechtbank heeft vastgesteld dat die beleidsregel alleen betrekking heeft op percelen met de bestemming "Agrarisch met waarden - Natuur- en Landschapswaarden", terwijl het relevante deel van het perceel aan de [locatie 1] die bestemming niet heeft. Het college kon de beleidsregel daarom volgens de rechtbank niet zonder meer gebruiken ter motivering van zijn besluit. Om die reden heeft zij het besluit van 24 april 2025 vernietigd.
In de uitspraak van 11 maart 2026 heeft de rechtbank geoordeeld dat het college in het besluit van 22 oktober 2025 wel deugdelijk heeft gemotiveerd dat het project weliswaar niet onder de beleidsregel valt, maar wel voldoet aan het vereiste van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. De rechtbank heeft dat besluit daarom in stand gelaten.
Gronden van het hoger beroep
De beleidsregel
7. [appellanten] betogen dat de rechtbank de toepasbaarheid van de beleidsregel verkeerd heeft beoordeeld. Zij menen dat het college gebonden is aan de beleidsregel, omdat de beleidsregel mede afkomstig is van het college of tenminste door het college is omarmd. Dat betekent volgens hen dat elke afwijking daarvan moet worden gemotiveerd conform artikel 4:84 van de Awb. De motivering van het college haalt die lat niet, aldus [appellanten], onder meer omdat het besluit op verschillende punten van de beleidsregel afwijkt. Zij wijzen er in dit verband op dat de beleidsregel geldt voor een andere bestemming dan die op het perceel geldt en alleen ziet op bepaalde aangewezen gebieden, waar het perceel niet onder valt. Ook wordt volgens hen niet voldaan aan voorwaarden 3 en 9 van de beleidsregel. Dat het college wil afwijken van de beleidsregel brengt volgens [appellanten] bovendien mee dat het redelijk is om te verlangen dat het college de raad om advies vraagt, wat ook niet is gebeurd.
7.1. De voorzieningenrechter begrijpt dat [appellanten] ervan uitgaan dat de beleidsregel van toepassing is, omdat de omgevingsvergunning, net als de beleidsregel, mogelijk maakt dat er woningen worden gebouwd op een plek waar eerst bedrijfsbebouwing stond. Dat is echter niet zonder meer het geval. In de beleidsregel staat dat "alle initiatieven die zien op rood-voor-rood aan de hand van dit kader [worden] getoetst". De beleidsregel geeft dus niet een exclusief kader voor woningbouw in het buitengebied van Harderwijk, maar alleen voor zogenaamde "rood-voor-rood"-initiatieven. Concreet wordt daar een functiewijziging van agrarisch naar (met name) wonen mee bedoeld. De regeling komt erop neer dat als bestaande agrarische bebouwing op gronden met de bestemming "Agrarisch met waarden - Natuur- en Landschapswaarden" wordt gesloopt, in ruil daarvoor aan die gronden een woonbestemming kan worden gegeven, een en ander onder de voorwaarden die in de beleidsregel zijn genoemd. Bij dit project is dat niet aan de orde, onder meer omdat het relevante deel van het perceel al een woonbestemming heeft. Dit project is dus geen "rood-voor-rood"-initiatief en valt dan ook buiten het toepassingsbereik van de beleidsregel. Dat staat ook in de aanvulling van de motivering van de omgevingsvergunning, die is toegevoegd bij besluit van 22 oktober 2025. Het college heeft in die motivering wel verwezen naar de beleidsregel, omdat het bij de beoordeling van het project aansluiting heeft gezocht bij de doelstellingen en randvoorwaarden die ook bij "rood-voor-rood"-initiatieven van belang zijn. Dat betekent echter niet dat de beleidsregel op dit geval van toepassing is of dat de verlening van de omgevingsvergunning moet worden aangemerkt als een afwijking van de beleidsregel die nadere motivering behoeft.
Het voorgaande betekent dat het hier niet van belang is of het college al dan niet aan deze beleidsregel is gebonden in gevallen waar de beleidsregel wel op ziet, en ook niet of het college advies aan de raad zou moeten vragen bij een afwijking van de beleidsregel. De rechtbank heeft in hetgeen [appellanten] hierover hebben aangevoerd terecht geen aanleiding gezien om het besluit van 22 oktober 2025 te vernietigen.
Het betoog slaagt niet.
Evenwichtige toedeling van functies aan locaties
8. [appellanten] betogen verder dat de rechtbank niet heeft onderkend dat in het besluit van 22 oktober 2025 onvoldoende is gemotiveerd dat het bouwplan voldoet aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Op de zitting van de voorzieningenrechter hebben zij nader toegelicht dat zij vrezen voor een wildgroei aan woningbouw in het buitengebied.
8.1. Met artikel 5.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Ow, gelezen in combinatie met de begripsomschrijving van de 'buitenplanse omgevingsplanactiviteit' in de bijlage van de Ow, beschikt het college over de bevoegdheid om op grondslag van een aanvraag een omgevingsvergunning te verlenen voor een activiteit die in strijd is met het omgevingsplan en die niet met toepassing van de beoordelingsregels van het omgevingsplan kan worden verleend. Het college kan de omgevingsvergunning, gelet op artikel 8.0a, tweede lid, van het Besluit kwaliteit leefomgeving, alleen verlenen met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Bij de beoordeling van de aanvraag weegt het college de betrokken belangen af. De voorzieningenrechter oordeelt niet zelf of met het besluit over de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. De voorzieningenrechter beoordeelt aan de hand van de beroepsgronden of dat besluit in overeenstemming is met het recht. Daarbij kan, binnen het kader van de evenwichtige toedeling van functies aan locaties, aan de orde komen of de nadelige gevolgen van het besluit onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen.
8.2. Het college heeft in het besluit van 22 oktober 2025 gesteld dat het project een positieve bijdrage levert aan het buitengebied, dat door het project samenhang in de bebouwing ontstaat en dat het toevoegen van extra woningen geen onevenredige negatieve gevolgen zal hebben voor de directe omgeving, maar juist bijdraagt aan het invullen van de bestaande woonbehoefte. Daarbij heeft het college betrokken dat het project weliswaar geen "rood-voor-rood" initiatief is waar de beleidsregel voor geldt, maar wel aansluit bij de doelstellingen van de beleidsregel, in het bijzonder verbetering van de kwaliteit van het buitengebied doordat ontsierende bedrijfsbebouwing plaatsmaakt voor woningen en groen. Het college heeft zich daarom op het standpunt gesteld dat het project voldoet aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. [appellanten] hebben hier niet iets concreets tegenover gezet. De enkele vrees voor de komst van meer woningen in het buitengebied in het algemeen betekent niet dat de verwezenlijking van dit project in het bijzonder onevenredig nadelige gevolgen heeft. De voorzieningenrechter ziet met de rechtbank geen aanleiding voor het oordeel dat het college zich niet op het standpunt heeft kunnen stellen dat er hier sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Het betoog slaagt niet.
Voorschriften bij de omgevingsvergunning
9. [appellanten] betogen ook dat de rechtbank niet heeft onderkend dat de voorschriften die aan de omgevingsvergunning zijn verbonden, onvoldoende duidelijk zijn. Zij stellen in dit verband dat niet duidelijk is welk erfinrichtingsplan wordt bedoeld in die voorschriften en dat onduidelijk is of en per wanneer de paardenhouderij beëindigd moet zijn, zodat de voorschriften niet handhaafbaar zijn. [appellanten] vrezen dat er alsnog, al dan niet hobbymatig, paarden zullen worden gehouden op het perceel.
9.1. De voorschriften waaraan [appellanten] refereren zijn aan de omgevingsvergunning toegevoegd bij het besluit van 22 oktober 2025. Deze aanvullende voorschriften komen erop neer dat [partijen], als zij gebruik willen maken van de vergunning, het overeengekomen landschappelijke erfinrichtingsplan in stand moeten houden en het bedrijfsmatig exploiteren van een paardenhouderij moeten beëindigen en beëindigd houden. Dat is niet onduidelijk. Het erfinrichtingsplan staat in bijlage 5 bij de omgevingsvergunning. Met "paardenhouderij", zo heeft het college op de zitting van de voorzieningenrechter nog bevestigd, wordt gedoeld op de functieaanduiding "paardenhouderij" die op het perceel rust op grond van bestemmingsplan "Veegplan Buitengebied". Op grond van het voorschrift bij de omgevingsvergunning zullen [partijen] dus geen paardenhouderij mogen hebben als zij tegelijkertijd ook twee extra woningen op het perceel (laten) gebruiken. Doen zij dat wel, dan kan het college handhavend optreden. Op de zitting van de voorzieningenrechter hebben [partijen] overigens gesteld, en hebben [appellanten] niet bestreden, dat de activiteiten die voorheen in het kader van de paardenhouderij plaatsvonden op het perceel intussen al zijn beëindigd en dat er na het bouwen van de extra woningen op het perceel ook geen ruimte meer is voor alle bebouwing die bij een paardenhouderij hoort. De voorzieningenrechter ziet in de voorschriften geen nadere beperking aan het hobbymatig houden van paarden op het noordwestelijk deel van het perceel en ziet in wat [appellanten] hebben aangevoerd ook geen aanleiding voor het oordeel dat een dergelijke beperking wel had moeten worden opgelegd.
De rechtbank heeft terecht geoordeeld dat de genoemde voorschriften duidelijk genoeg zijn om te kunnen worden gehandhaafd.
Het betoog slaagt niet.
Conclusie
10. Het hoger beroep is ongegrond. De voorzieningenrechter bevestigt de uitspraak van de rechtbank, voor zover aangevallen.
11. Gelet hierop bestaat aanleiding om het verzoek om het treffen van een voorlopige voorziening af te wijzen.
12. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Beslissing
De voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
I. bevestigt de uitspraak van de rechtbank, voor zover aangevallen;
II. wijst het verzoek af.
Aldus vastgesteld door mr. G.T.J.M. Jurgens, voorzieningenrechter, in tegenwoordigheid van mr. A.M.C. Hoekstra, griffier.
w.g. Jurgens
voorzieningenrechter
w.g. Hoekstra
griffier
Uitgesproken in het openbaar op 11 november 2026
860
Bijlage
Omgevingswet
Artikel 5.1
1. Het is verboden zonder omgevingsvergunning de volgende activiteiten te verrichten:
a. een omgevingsplanactiviteit
[…]
Bijlage bij artikel 1.1
Voor de toepassing van deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt, tenzij anders bepaald, verstaan onder:
[…]
buitenplanse omgevingsplanactiviteit: activiteit, inhoudende:
a. een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en die in strijd is met het omgevingsplan, of
b. een andere activiteit die in strijd is met het omgevingsplan.
[…]
Besluit kwaliteit leefomgeving
Artikel 8.0a
[…]
2. Voor zover een aanvraag om een omgevingsvergunning betrekking heeft op een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, wordt de omgevingsvergunning alleen verleend met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Bestemmingsplan "Veegplan Buitengebied"
Artikel 1
In deze regels wordt verstaan onder:
[…]
1.29 gebruiksgerichte paardenhouderij:
paardenhouderij die is gericht op het africhten en trainen van paarden, het bieden van stalruimte voor paarden, het geven van instructie aan derden, het trainen van paarden en uitbrengen in de sport, verhuur van diensten met behulp van paarden en in- en verkoop van paarden, niet zijnde een manege;
[…]
Artikel 15.1
De voor 'Wonen' aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a. wonen;
[…]
c. uitsluitend ter plaatse van de aanduiding 'paardenhouderij' is een gebruiksgerichte paardenhouderij toegestaan;
[…]
In de bestemming is niet meer dan één woning per bestemmingvlak toegestaan, met dien verstande dat ter plaatse van de aanduiding 'maximum aantal wooneenheden' het aantal woningen niet meer mag bedragen dan aangegeven.
[…] | Link naar deze uitspraak
|
| | |
|
|