|
|
|
| ECLI:NL:GHSHE:2026:3109 | | | | | Datum uitspraak | : | 04-11-2026 | | Datum gepubliceerd | : | 10-11-2026 | | Instantie | : | Gerechtshof 's-Hertogenbosch | | Zaaknummers | : | 25/841 | | Rechtsgebied | : | Belastingrecht | | Indicatie | : | Vertrouwensbeginsel legesheffing. Het hof oordeelt dat belanghebbende geen beroep op het vertrouwensbeginsel toekomt omdat belanghebbende in de gegeven omstandigheden uit de tekst van het addendum niet redelijkerwijs kon en mocht afleiden dat hij geen leges omgevingsvergunning (meer) verschuldigd was. | | Trefwoorden | : | belastingrecht | | | bestemmingsplan | | | koopovereenkomst | | | omgevingsvergunning | | | perceel | | | tarieven | | | vrijstelling | | | wabo | | | | Uitspraak | GERECHTSHOF ’s-HERTOGENBOSCH
Team belastingrecht
Meervoudige Belastingkamer
Nummer: 25/841
Uitspraak op het hoger beroep van
de heffingsambtenaar van de Samenwerking A2-gemeenten,
hierna: de heffingsambtenaar,
tegen de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant (hierna: de rechtbank) van 8 april 2025, nummer SHE 23/3478, in het geding tussen
[belanghebbende] ,
wonend in [woonplaats] ,
hierna: belanghebbende,
en
de heffingsambtenaar.
1Ontstaan en loop van het geding
1.1.
De heffingsambtenaar heeft aan belanghebbende een aanslag leges opgelegd in verband met het in behandeling nemen van een aanvraag voor een omgevingsvergunning (hierna: de aanslag omgevingsvergunning) op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo).
1.2.
Belanghebbende heeft bezwaar gemaakt. De heffingsambtenaar heeft uitspraak op bezwaar gedaan en het bezwaar ongegrond verklaard.
1.3.
Belanghebbende heeft tegen deze uitspraak beroep ingesteld bij de rechtbank.
De rechtbank heeft het beroep gegrond verklaard.
1.4.
De heffingsambtenaar heeft tegen de uitspraak van de rechtbank hoger beroep ingesteld bij het hof. Belanghebbende heeft een verweerschrift ingediend.
1.5.
De zitting heeft plaatsgevonden op 10 juli 2026 in ’s-Hertogenbosch. Daar zijn verschenen belanghebbende en zijn gemachtigde [gemachtigde] , en, namens de heffingsambtenaar, [heffingsambtenaar] .
1.6.
Belanghebbende heeft tijdens de zitting een pleitnota voorgelezen en exemplaren daarvan overgelegd aan het hof en aan de andere partij. Belanghebbende heeft verder tijdens de zitting, zonder bezwaar van de andere partij, een proceskostenformulier overgelegd.
1.7.
Het hof heeft aan het einde van de zitting het onderzoek gesloten. De heffingsambtenaar heeft na de zitting nadere stukken ingediend. Het hof zal deze stukken niet tot de gedingstukken rekenen (zie 4.1).
2Feiten
2.1.
Belanghebbende heeft in 2021 een woning met voormalige winkel aan [adres] in [woonplaats] - [centrum] gekocht (hierna: [adres] ).
2.2.
De heffingsambtenaar heeft aan belanghebbende een aanslag met dagtekening 4 juli 2022 opgelegd van € 325. De aanslag vermeldt: ‘Leges regiekamer [adres] ’.
2.3.
Namens belanghebbende heeft [naam] Architecten te [plaats] (hierna: de architect) op 2 november 2022 een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor de transformatie van [adres] tot vier woningen. De bouwkosten voor de transformatie zijn door de architect geraamd op € 263.739. In het aanvraagformulier is de volgende verklaring voor akkoord aangevinkt:
“Hierbij verklaar ik (…) dat ik weet dat er kosten verbonden kunnen zijn aan het indienen van een aanvraag.”
2.4.
Belanghebbende en de gemeente Cranendonck (hierna: de gemeente) hebben op 20 december 2022 een anterieure overeenkomst gesloten ten behoeve van de ontwikkeling van [adres] (hierna: de anterieure overeenkomst). Daarin is onder meer het volgende bepaald:
“Artikel 3 Algemene verplichtingen van de initiatiefnemer
De initiatiefnemer heeft de navolgende verplichtingen: (…)
d. De initiatiefnemer geeft - indien van toepassing -tijdig de benodigde inlichtingen en vraagt tijdig vergunningen aan overeenkomstig het bestemmingsplan, waaronder bij de gemeente de omgevings- en aansluitvergunningen (…),
Artikel 11: Bijdrage fonds ruimtelijke kwaliteit
a. als bijdrage op basis van een structuurvisie te realiseren ruimtelijke ontwikkelingen is de initiatiefnemer een bijdrage verschuldigd van: (…) € 23.713,67 (…) De berekening is als volgt: € 10.000,- (te compenseren parkeerplaats) + 2 x € 5.240,18 (vrije sector woning <600 m3) + € 3.233,31 (sociale woning). (…)
d. De onder lid a genoemde bijdrage voor ruimtelijke kwaliteitsverbetering zal de gemeente op basis van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit in het daartoe bestemde reserve Ruimtelijke Kwaliteit storten en zal worden aangewend voor de ten behoeve van in het uitvoeringsprogramma Structuurvisie genoemde ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente. (…).”
2.5.
Belanghebbende heeft [adres] op 11 november 2022 verkocht aan [bedrijf] B.V. De levering heeft plaatsgevonden op 29 december 2022. In de leveringsakte staat het volgende:
“Artikel 7 Extra bepalingen uit de koopovereenkomst
Wat betreft de extra bepaling(en) met betrekking tot het verkochte wordt verwezen naar de aan deze akte gehechte koopovereenkomst, waarin het volgende staat beschreven, woordelijk luidende:
“(…) 20.4 Het object wordt door verkoper geleverd met de benodigde omgevingsvergunning voor het object te transformeren naar 4 woningen. De kosten voor het verkrijgen van deze vergunning, legeskosten en de bijdrage in het fonds ruimtelijke kwaliteit van Gemeente Cranendonck zijn voor rekening van verkoper.”
2.6.
Belanghebbende, de gemeente en [bedrijf] B.V. zijn op 20 januari 2023 een addendum op de anterieure overeenkomst overeengekomen (hierna: het addendum). Hierin staat het volgende:
“Nemen het volgende in overweging:
a. de Gemeente en de heer [belanghebbende] hebben op 20 december 2022 met betrekking tot het Perceel een overeenkomst gesloten genaamd “Anterieure overeenkomst — [adres] te [woonplaats] - [centrum] (hierna: "de anterieure overeenkomst”) bij dit addendum opgenomen als bijlage 1;
b. de heer [belanghebbende] was eigenaar van het perceel kadastraal bekend gemeente Budel, [sectie] , nummer [nummer 1] , (ten tijde van het sluiten van ‘de anterieure overeenkomst’ was dit nog [sectie] , nummer [nummer 2] ) gelegen aan [adres] , [postcode] te [woonplaats] - [centrum] , (hierna: "het perceel");
c. ter uitvoering van de anterieure overeenkomst voor het exploitatiegebied wordt door de gemeente besloten ten aanzien van een omgevingsvergunning op grond van artikel 2,12, lid 1, sub a, onder 3 (wabo-projectbesluit) Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo);
d. op het perceel is een voormalig bedrijfspand aanwezig wat getransformeerd wordt naar vier woningen;
e. de leges ten behoeve van de omgevingsvergunning ‘ [adres] te [woonplaats] - [centrum] ’ zijn door de heer [belanghebbende] voldaan;
f. de kosten ten behoeve van artikel 11 uit de anterieure overeenkomst ' [adres] te [woonplaats] - [centrum] ’ zijn door de heer [belanghebbende] voldaan;
g. de heer [belanghebbende] wenst door verkoop van onderhavige percelen aan [bedrijf] B.V. en haar rechten en verplichtingen uit hoofde van de anterieure overeenkomst aan [bedrijf] B.V. over te dragen;
h. de gemeente is bereid haar medewerking aan voormelde verkoop en toestemming tot contractovername te verlenen onder de in deze overeenkomst vastgelegde voorwaarden.
2.7.
Op 22 maart 2023 is de omgevingsvergunning verleend.
2.8.
De heffingsambtenaar heeft aan belanghebbende met dagtekening 7 juni 2023 de aanslag omgevingsvergunning opgelegd ten bedrage van € 14.868,64.
3Geschil en conclusies van partijen
3.1.
In geschil is of de aanslag omgevingsvergunning terecht is opgelegd. Meer in het bijzonder is de vraag of de heffingsambtenaar door het opleggen van de aanslag omgevingsvergunning in strijd met het vertrouwensbeginsel heeft gehandeld.
3.2.
De heffingsambtenaar concludeert tot vernietiging van de uitspraak van de rechtbank en bevestiging van de uitspraak op bezwaar. Belanghebbende concludeert tot bevestiging van de uitspraak van de rechtbank.
4Gronden
Vooraf en ambtshalve
4.1.
De heffingsambtenaar heeft na het sluiten van het onderzoek nadere stukken geplaatst in Mijn Rechtspraak (een brief waarin hij aangeeft dat er geen compromis is bereikt met de tegenpartij alsmede drie akten van levering van [adres] ). Het hof ziet in deze door de heffingsambtenaar overgelegde stukken geen aanleiding om het onderzoek te heropenen, omdat het onderzoek volledig is geweest. Het hof rekent deze stukken daarom niet tot de gedingstukken en slaat daar geen acht op.
Ter zake van het geschil
4.2.
Op de aanvraag omgevingsvergunning is de Verordening op de heffing en invordering van leges 2022 van de gemeente Cranendonck (hierna: de Legesverordening) van toepassing.
In de bijbehorende tarieventabel is bepaald dat het tarief voor een regiekamer, waarbij een indicatie wordt gegeven of een voorgenomen project in het kader van de Wabo te realiseren is, € 325 bedraagt. Het tarief voor het in behandeling nemen van een aanvraag tot het verlenen van een omgevingsvergunning wordt berekend naar de tarieven overeenkomstig het bepaalde in de tarieventabel.
4.3.
Tussen partijen is niet in geschil dat de aanslag omgevingsvergunning van € 14.868,64 naar het juiste bedrag is vastgesteld.
4.4.
Volgens belanghebbende is het opleggen van de aanslag omgevingsvergunning in strijd met het vertrouwensbeginsel. Hij heeft hiertoe, samengevat, het volgende aangevoerd. De gemeente heeft met de uitlatingen in het addendum het in rechte te beschermen vertrouwen gewekt dat alle legesheffingen die samenhangen met de omgevingsvergunning ten behoeve van [adres] waren voldaan. Volgens belanghebbende zijn de bewoordingen in het addendum “de leges ten behoeve van de omgevingsvergunning ‘ [adres] te [woonplaats] [centrum] ’ zijn door de heer [belanghebbende] voldaan” volstrekt helder en niet voor meerdere uitleg vatbaar (zie 2.6, onder e). Belanghebbende stelt dat hij uit deze duidelijke en ondubbelzinnige uitlating van de gemeente kon en mocht afleiden dat geen nadere leges ten behoeve van de omgevingsvergunning zouden worden geheven.
4.5.
Belanghebbende acht daarbij van belang dat zowel de anterieure overeenkomst als het addendum door de gemeente zijn opgesteld en ondertekend door een daartoe bevoegde medewerker van de gemeente. Bij belanghebbende was weinig kennis aanwezig en gelet op de reeds gedane forse betalingen van € 325 aan leges regiekamer en € 23.713,67 aan het Fonds ruimtelijke kwaliteit mocht hij erop vertrouwen dat hij aan zijn betalingsverplichtingen had voldaan. Daarnaast was het gebrek aan kennis van belanghebbende bij de gemeente bekend en heeft de gemeente toegegeven dat meer informatie verstrekt had moeten worden. Als belanghebbende (of de door hem ingeschakelde architect) al op de hoogte had(den) moeten zijn van de nog te betalen leges omgevingsvergunning, dan had de gemeente dit zeker moeten zijn. Het had op de weg van de gemeente gelegen het addendum zorgvuldiger te formuleren, aldus belanghebbende.
4.6.
De heffingsambtenaar stelt dat de tekst in het addendum niet bij belanghebbende het in rechte te beschermen vertrouwen heeft kunnen wekken dat de leges ter zake van de omgevingsvergunning waren voldaan. Het reeds door belanghebbende betaalde bedrag van € 23.713,67 had uitsluitend betrekking op de ruimtelijke kwaliteitsbijdrage, dit was bij belanghebbende bekend. De leges hebben een zelfstandige publiekrechtelijke grondslag in de Legesverordening. In de overeenkomst of het addendum is voorts geen expliciete vrijstelling of afkoop van de leges omgevingsvergunning overeengekomen.
4.7.
Daarnaast is de aanvraag omgevingsvergunning ingediend door een professionele partij en is belanghebbende akkoord gegaan met eventuele bij de aanvraag behorende kosten (zie 2.3). Volgens de heffingsambtenaar was belanghebbende dus bekend of had hij bekend kunnen zijn met de leges/kosten van de omgevingsvergunning. Ook in de leveringsakte is bevestigd dat kosten zijn verbonden aan de omgevingsvergunning en dat deze voor rekening van de verkoper, dus belanghebbende, komen (zie 2.5). In de leveringsakte staat immers: “Het object wordt door verkoper geleverd met de benodigde omgevingsvergunning voor het object te transformeren naar 4 woningen. De kosten voor het verkrijgen van deze vergunning, legeskosten en de bijdrage in het fonds ruimtelijke kwaliteit van Gemeente Cranendonck zijn voor rekening van verkoper.”
4.8.
Tot slot stelt de heffingsambtenaar dat belanghebbende geen leek is, maar wist waar hij mee bezig was en dat het niet aannemelijk is dat een leek het verschil tussen de leges voor een omgevingsvergunning en de bijdrage aan het Fonds ruimtelijke kwaliteit niet onderkent. Wanneer deze bijdrage wordt weggelaten blijft slechts een legesbetaling van € 325 over met als omschrijving: “Leges regiekamer [adres] ”. Belanghebbende mocht er niet op vertrouwen dat hij met die betaling alle met het project samenhangende leges had voldaan, aldus nog steeds de heffingsambtenaar.
4.9.
Het hof stelt voorop dat de stelplicht en – bij betwisting – de bewijslast voor een beroep op het vertrouwensbeginsel op belanghebbende rusten. Voor een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel is vereist dat de belastingplichtige aannemelijk maakt dat van de zijde van de overheid toezeggingen of andere uitlatingen zijn gedaan of gedragingen zijn verricht waaruit de betrokkene in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs kon en mocht afleiden of, en zo ja, hoe de heffingsambtenaar in een concreet geval een bevoegdheid zou uitoefenen.
4.10.
Het hof is van oordeel dat het beroep van belanghebbende op het vertrouwensbeginsel niet slaagt. In het addendum staat in de overwegingen, onder letter e, weliswaar dat de leges voor de omgevingsvergunning door belanghebbende zijn voldaan, maar hieruit kon en mocht belanghebbende in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs niet afleiden dat de heffingsambtenaar geen aanslag omgevingsvergunning meer aan hem zou opleggen.
4.11.
Het addendum is een overeenkomst tussen drie partijen, waarin de gemeente heeft aanvaard dat [bedrijf] B.V. de rechtsverhouding ten opzichte van de gemeente van belanghebbende overneemt. De overweging in het addendum, onder letter e, gaat niet over het al dan niet opleggen van een aanslag omgevingsvergunning aan belanghebbende, maar vermeldt dat de leges ten behoeve van de omgevingsvergunning door belanghebbende waren voldaan. Een dergelijke overweging in een driepartijenovereenkomst betreft geen toezegging van de heffingsambtenaar of de overheid gericht aan belanghebbende.
4.12.
Voor zover sprake is van een andere uitlating of gedraging van de overheid als bedoeld onder 4.9 is het hof van oordeel dat belanghebbende daar in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs niet uit kon en mocht afleiden dat de heffingsambtenaar geen aanslag omgevingsvergunning (meer) zou opleggen. De uitlating in het addendum gaat immers niet over de vraag of al dan niet een aanslag omgevingsvergunning zal worden opgelegd, maar vermeldt enkel dat de leges ten behoeve van de omgevingsvergunning zijn voldaan.
4.13.
Belanghebbende heeft de aanvraag omgevingsvergunning op 2 november 2022 laten indienen door de architect, een professionele gemachtigde. Bij die aanvraag is voor akkoord verklaard dat er kosten aan verbonden kunnen zijn. In de ontvangstbevestiging van de aanvraag is opgemerkt dat voor het in behandeling nemen van de aanvraag omgevingsvergunning leges verschuldigd zijn en is voor de hoogte daarvan verwezen naar de Legesverordening. Belanghebbende wist dus dat een aanslag omgevingsvergunning zou volgen. Hij heeft [adres] kort daarna op 11 november 2022 verkocht aan [bedrijf] B.V. In de leveringsakte van 29 december 2022 staat dat [adres] door belanghebbende zou worden geleverd met de benodigde omgevingsvergunning en dat de kosten voor het verkrijgen van die vergunning, legeskosten en bijdrage in het fonds ruimtelijke kwaliteit van de gemeente voor zijn rekening kwamen. Ook aan de hand van de omschrijving in de leveringsakte had belanghebbende kunnen en moeten beseffen dat de kosten voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning iets anders is dan de in die leveringsakte genoemde legeskosten en bijdrage in het fonds ruimtelijke kwaliteit. Belanghebbende had ten tijde van het sluiten van het addendum van 20 januari 2023 alleen de aanslag leges regiekamer voldaan (zie 2.2 en 4.2). De aanslag omgevingsvergunning is pas met dagtekening 7 juni 2023 aan hem opgelegd.
4.14.
Uit het voorgaande volgt dat geen sprake is van een in rechte te beschermen vertrouwen op grond waarvan belanghebbende redelijkerwijs kon en mocht menen dat geen (nadere) leges ten behoeve van de omgevingsvergunning zouden worden geheven. Dat de aanslag omgevingsvergunning volgens belanghebbende onverwacht kwam en de gemeente in een gesprek daarover met hem heeft erkend dat dit beter gecommuniceerd had moeten worden, leidt niet tot een ander oordeel.
Tussenconclusie
4.15.
De slotsom is dat het hoger beroep gegrond is.
Ten aanzien van de proceskosten
4.16.
Het hof oordeelt dat er geen redenen zijn voor een veroordeling in de proceskosten als bedoeld in artikel 8:75 Algemene wet bestuursrecht.
5Beslissing
Het hof:
verklaart het hoger beroep gegrond;
vernietigt de uitspraak van de rechtbank.
De uitspraak is gedaan door M.E. Smorenburg, voorzitter, M.H. van Schaik en H.J. Cosijn, in tegenwoordigheid van F. Marcolina, als griffier.
De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 4 november 2026 en een afschrift van de uitspraak is op die datum in Mijn Rechtspraak geplaatst.
De griffier, De voorzitter,
F. Marcolina M.E. Smorenburg
Het aanwenden van een rechtsmiddel
Tegen deze uitspraak kunnen beide partijen binnen zes weken na de verzenddatum beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad der Nederlanden via het webportaal van de Hoge Raad www.hogeraad.nl.
Bepaalde personen die niet worden vertegenwoordigd door een gemachtigde die beroepsmatig rechtsbijstand verleent, mogen per post beroep in cassatie instellen. Dit zijn natuurlijke personen en verenigingen waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte. Als zij geen gebruik willen maken van digitaal procederen kunnen deze personen het beroepschrift in cassatie sturen aan de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), postbus 20303, 2500 EH Den Haag. Alle andere personen en gemachtigden die beroepsmatig rechtsbijstand verlenen, zijn in beginsel verplicht digitaal te procederen (zie www.hogeraad.nl).
Bij het instellen van beroep in cassatie moet het volgende in acht worden genomen:
Bij het beroepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak overgelegd.
(Alleen bij procederen op papier) het beroepschrift moet ondertekend zijn;
Het beroepschrift moet ten minste het volgende vermelden:
de naam en het adres van de indiener;
de dagtekening;
een omschrijving van de uitspraak waartegen het beroep in cassatie is gericht;
e gronden van het beroep in cassatie.
Voor het instellen van beroep in cassatie is griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad.
In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de andere partij te veroordelen in de proceskosten.
Vgl. HR 19 juni 2020, ECLI:NL:HR:2020:1069, rechtsoverweging 2.3.1, en HR 9 april 2021, ECLI:NL:HR:2021:439, rechtsoverweging 3.3 en HR 7 augustus 2026, ECLI:NL:HR:2026:1340, rechtsoverweging 4.1.3. | Link naar deze uitspraak
|
| | |
|
|
