|
|
|
| ECLI:NL:RBOVE:2026:6864 | | | | | Datum uitspraak | : | 27-10-2026 | | Datum gepubliceerd | : | 11-11-2026 | | Instantie | : | Rechtbank Overijssel | | Zaaknummers | : | C/08/343478 / FA RK 26-56 | | Rechtsgebied | : | Civiel recht | | Indicatie | : | IVF, verwekker vs biologisch vaderschap, intended family life | | Trefwoorden | : | biologisch | | | burgerlijk wetboek | | | | Uitspraak | RECHTBANK OVERIJSSEL
locatie Zwolle
team familie- en jeugdrecht
zaaknummer: C/08/343478 / FA RK 26-56
beschikking van 27 oktober 2026
in de zaak van
[de vader]
,
verder te noemen: de man of de vader,
wonende te [woonplaats 1] ,
advocaat: mr. R.E. Verhagen-Kiela,
en
[de moeder]
,
verder te noemen: de vrouw of de moeder,
wonende te [woonplaats 2] ,
advocaat: mr. R. Westendorp-Hertgers.
De rechtbank merkt als belanghebbende aan:
mr. [bijzondere curator 1],
kantoorhoudende in [vestigingsplaats] ,
als bijzondere curator over het kind [het kind].
1De verdere procedure
1.1
Bij beschikking van 15 januari 2026 heeft de rechtbank mr. [bijzondere curator 2] benoemd als bijzondere curator over [het kind] , verder te noemen [het kind] . De bijzondere curator vertegenwoordigt [het kind] in deze procedure en komt op voor haar belang.
1.2
De rechtbank heeft daarna de volgende stukken ontvangen:
- het verweerschrift met bijlagen, ontvangen op 4 maart 2026;
- de brief van de bijzondere curator, ontvangen op 17 maart 2026;
- de brief met bijlage van mr. Verhagen-Kiela, ontvangen op 17 augustus 2026;
- de brief van mr. Verhagen-Kiela, ontvangen op 21 augustus 2026;
- de brief met bijlagen 11 t/m 13 van mr. Westendorp-Hertgers, ontvangen op 21 augustus 2026.
1.3
Het verzoek is besproken tijdens de zitting van 27 augustus 2026. Daarbij waren aanwezig:
de man, bijgestaan door zijn advocaat;
de vrouw, bijgestaan door haar advocaat:
de bijzondere curator;
[naam] , namens de Raad voor de Kinderbescherming (hierna: de raad).
2 De feiten
2.1
Voor de feiten verwijst de rechtbank naar de beschikking van 15 januari 2026. Daar voegt de rechtbank het volgende aan toe. De moeder en de man hebben een relatie gehad. [het kind] is verwekt via IUI waarbij het semen van de man is gebruikt.
3De bijzondere curator
3.1.
In haar adviesbrief van 17 maart 2026 vraagt de bijzondere curator (hierna te noemen: de bc) nadere informatie op de vraag of de angst van de moeder en de klachten die zij ervaart, in de weg staan aan erkenning van [het kind] door de man. De bc komt tot deze vraag omdat uit brieven van de behandelaar van de vrouw volgt dat zij PTSS heeft door haar negatieve ervaringen met de man, maar dat het onduidelijk is in hoeverre de erkenning van [het kind] door de man haar klachten uit de PTSS zal verergeren. De psychiater van de man ziet geen bezwaren tegen een omgangsregeling tussen de man en [het kind] en -zo veronderstelt de bc- dan ook niet tegen erkenning. De bc stelt vast dat erkenning niet automatisch een omgangsregeling inhoudt, maar dat het niet zo mag zijn dat de verhouding tussen de vrouw en [het kind] wordt verstoord doordat de erkenning wordt toegestaan.
3.2.
In verband met de mondelinge behandeling heeft de man een recente brief van zijn psychiater en verpleegkundige bij Dimence in het geding gebracht. Hieruit volgt dat de man stabiel is en onder bescherming van een gerechtelijke zorgmachtiging werkt aan zijn sociaal maatschappelijk functioneren. De bc heeft vanwege deze brief niet langer bezwaar tegen toewijzing van het verzoek van de man om [het kind] te erkennen.
4Het advies van de raad
4.1.
De raad adviseert de rechtbank het verzoek van de man tot vervangende toestemming tot erkenning van [het kind] toe te wijzen, maar het verzoek tot vaststelling van een (voorlopige) omgangsregeling af te wijzen. De raad adviseert daarnaast een informatieplicht aan de moeder op te leggen van eenmaal per drie maanden. De raad komt tot dit advies omdat de man en de moeder bevestigen dat de man de biologische vader van [het kind] is en het belang van [het kind] met zich brengt dat zij weet wie haar vader is. Voor omgang is op dit moment nog geen ruimte omdat er eerst aandacht moet zijn voor hoe de moeder het verleden met de vader heeft ervaren. De moeder kan met ondersteuning en hulp van Dimence en in de wetenschap dat de vader [het kind] mag erkennen, aan haar herstel werken. Omdat omgang nog niet mogelijk is vindt de raad een informatieplicht van de moeder aan de vader wel nodig.
5De beoordeling
Erkenning
5.1.
De rechtbank zal toestemming aan de man verlenen om [het kind] te erkennen. De rechtbank legt uit waarom zij deze beslissing neemt.
Het wettelijke kader
5.2.
De wet stelt onder andere dat voor erkenning nodig is dat de moeder van een kind jonger dan 16 jaar schriftelijk toestemming geeft. Als de moeder dit weigert dan kan die toestemming worden vervangen door de toestemming van de rechtbank, tenzij die erkenning de belangen van de moeder bij een ongestoorde verhouding met het kind schaadt of een evenwichtige sociaalpsychologische en emotionele ontwikkeling van het kind in het gedrang komt. Erkenning kan worden verzocht door de verwekker of de biologische vader van het kind, die niet de verwekker is en in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat.
5.3.
Tussen de man en de vrouw staat vast dat de man de biologische vader en niet de verwekker van [het kind] is, omdat de moeder door kunstmatige inseminatie met semen van de man zwanger is geworden. Het verschil tussen het begrip “verwekker” en “biologisch vader” staat los van de vraag in hoeverre de man en de vrouw besproken hebben of de man alleen donor zou zijn of een grotere rol in het leven van [het kind] zou krijgen.
5.4.
De vader stelt dat zowel hij als de moeder een kinderwens hadden en hebben besloten samen het al door de moeder gestarte traject te doorlopen zodat zij samen een kindje kregen. De moeder heeft dat ook in haar briefje van 22 oktober 2023 bevestigd, aldus de vader. De vader en de moeder hebben -zo begrijpt de rechtbank de stelling van de vader- vanaf begin 2024 feitelijk samengewoond en hadden een gezamenlijke rekening. Na het eindigen van de relatie in augustus 2024 is de vader betrokken gebleven en was aanwezig bij de geboorte van [het kind] , aldus de man. Ook na de geboorte heeft de vader de moeder laten weten betrokken te willen blijven bij [het kind] . Hij kwam regelmatig bij de moeder langs om [het kind] te zien. Volgens de vader is er wel sprake van een nauwe persoonlijke betrekking tussen hem en [het kind] , maar houdt de moeder de contacten tussen de vader en [het kind] af.
5.5.
De moeder betwist dat de vader in een nauwe persoonlijke betrekking tot [het kind] staat en onderbouwt dit als volgt. Van begin af aan heeft de moeder aan de vader laten weten dat zij een alleenstaande ouder wilde zijn. De vader en de moeder hebben niet samengewoond en hadden daartoe ook geen intentie. De vader zou uitsluitend als donor optreden en verder geen rol in het leven van [het kind] krijgen, aldus de moeder. De vader is nauwelijks betrokken geweest tijdens de zwangerschap en was niet aanwezig bij de bevalling. Wel heeft hij de navelsteng doorgeknipt. De moeder heeft de naam van de vader op het geboortekaartje vermeld omdat [het kind] dan zou weten wie haar biologische vader is. Na de geboorte is de vader af en toe langs gekomen maar heeft geen verzorgende taken uitgevoerd, aldus de moeder.
5.6.
De rechtbank zal beoordelen of er sprake is van een nauwe persoonlijke betrekking tussen de vader en [het kind] . Volgens vaste rechtspraak moet dan worden beoordeeld of er -naast het biologische vaderschap- sprake is van bijkomende omstandigheden waaruit volgt dat er tussen de vader en [het kind] een nauwe persoonlijke betrekking bestaat (“family life”) of dat er een mogelijkheid bestaat dat deze zich ontwikkelt (“intended family life”), maar dat deze band door omstandigheden die niet aan de vader te wijten zijn, niet tot stand is gekomen. Deze bijkomende omstandigheden kunnen volgen uit in de aard van de relatie van de man en de vrouw voor de geboorte, de interesse voor en betrokkenheid bij het kind voor en na de geboorte, de omstandigheden na de geboorte (zoals contacten met het kind), dan wel een combinatie van omstandigheden voor en na de geboorte.
5.7.
De rechtbank acht de volgende omstandigheden van belang:
- het briefje van de moeder van 22 oktober 2023 waarin de moeder onder andere schrijft dat zij samen met de man het traject gaat volgen om een kindje met elkaar te krijgen;
- de verklaring van de behandelaar van de moeder van 26 februari 2026 waarin deze onder andere schrijft: “….. en rondom de geboorte van [het kind] zijn haar klachten volledig hersteld.”
- het geboortekaartje dat de moeder heeft gemaakt waarop zij vermeldt dat zij en de vader de trotse ouders van [het kind] zijn;
- de brief van Dimence van 25 november 2025 waarin de medewerker schrijft: “ [de moeder] en [de vader] hebben gezamenlijk de intentie uitgesproken om een gezin te vormen. [de vader] zou optreden als IVF-donor, met het doel dat hij en [de moeder] samen een gezin konden opbouwen.”
- het doorknippen van de navelstreng door de vader;
- de verklaring van de moeder dat de vader na de geboorte van [het kind] vijftien maal op bezoek bij de moeder en [het kind] is gekomen;
- het door de vader ingediende verzoekschrift en het eerdere kort geding.
5.8.
Uit de genoemde feiten en omstandigheden leidt de rechtbank af dat bij zowel de moeder als bij de vader in het begin van het KI-traject sprake was van een voorgenomen gezinsleven. Dat volgens de moeder haar briefje van 22 oktober 2023 is geschreven onder druk van de vader en dat zij door haar eigen problematiek die druk niet kon weerstaan, wordt tegengesproken door onder andere de verklaring van de behandelaar van de moeder. De rechtbank oordeelt dat de moeder onvoldoende heeft onderbouwd dat zij deze brief onder dwang van de vader heeft geschreven en niet achter de inhoud van de brief stond.
5.9.
De rechtbank oordeelt verder dat de opname van de vader vanwege zijn psychose(s) na de geboorte van [het kind] niet als verwijtbaar kan worden aangemerkt. De moeder wist dat de vader eigen problematiek had omdat zij hem op het ontmoetingsplatform van beider behandelaar Dimence “Durf jij met mij” had leren kennen. De rechtbank oordeelt ook dat het berouw dat de moeder van haar keuze heeft gekregen, niets afdoet aan de intentie van de vader en de moeder over de zwangerschap.
5.10.
Op grond van artikel 1:204, lid 3 BW dient een afweging te worden gemaakt tussen de belangen van de betrokkenen, waarbij tot uitgangspunt dient te worden genomen dat zowel het kind als de verwekker er recht op hebben dat hun relatie rechtens wordt erkend als een familierechtelijke betrekking, zodat in het kader van de afstamming meer aansluiting wordt gezocht bij de biologische werkelijkheid.
5.11.
Het belang van de man en zijn aanspraak op erkenning van het kind moet worden afgewogen tegen de belangen van de moeder en het kind bij niet-erkenning. Het belang van de moeder is in de wet nader omschreven als haar belang bij een ongestoorde verhouding met haar kind. Wanneer de moeder emotionele weerstand heeft tegen de erkenning is dit op zichzelf onvoldoende grond de vervangende toestemming tot erkenning te weigeren. Dit kan echter anders liggen indien de weerstand van de moeder belangrijke negatieve gevolgen heeft voor het kind. Wat betreft de belangen van het kind geldt dat door de erkenning het kind niet mag worden belemmerd in zijn evenwichtige sociaalpsychologische en emotionele ontwikkeling. Dit zou onder meer het geval kunnen zijn wanneer de moeder ten gevolge van de erkenning in een zodanig onevenwichtige psychische toestand komt te verkeren dat zij niet in staat is het kind het stabiele opvoedingsklimaat te bieden dat het nodig heeft. Het enkele feit dat het kind (enige) weerslag zou ondervinden van de inbreuk die de erkenning maakt op zijn of haar gezinsleven met de moeder, kan niet worden aanvaard als schade aan zijn of haar belangen.
5.12.
Het is aan de moeder om feiten en omstandigheden te stellen, en die bij betwisting aannemelijk te maken, waaruit kan worden afgeleid dat voormelde belangenafweging dient te leiden tot afwijzing van het verzoek van de vader.
5.13.
Niet is gebleken dat de erkenning door de vader de ontwikkeling van [het kind] zal schaden of de relatie tussen de moeder en [het kind] dusdanig zal verstoren dat het verzoek moet worden afgewezen. De rechtbank heeft gezien en gelezen dat er bij de moeder is sprake van heftige (emotionele) weerstand tegen de erkenning van [het kind] door de vader. De moeder heeft door het verleden een sterk negatief beeld van de vader en zij vreest dat hij door de erkenning invloed krijgt op haar leven met [het kind] . Hierdoor ervaart de moeder veel stress, angst en verdriet. Het (psychotische) gedrag van de vader in het verleden heeft veel impact gehad op de moeder. De moeder is in therapie om het verleden te verwerken.
5.14.
De rechtbank is van mening dat de band tussen [het kind] en de vrouw niet zal veranderen door alleen de erkenning. Dit is in lijn met de visie van de bijzondere curator en de raad. Door alleen de erkenning zal de vader geen (fysieke) rol spelen in het leven van de moeder en [het kind] of zal hij zeggenschap over [het kind] krijgen. Met de vermelding van de vader op de geboorteakte van [het kind] wordt de juridische werkelijkheid in overeenstemming gebracht met de biologische werkelijkheid. Alleen de moeder blijft belast met het gezag en zal de belangrijke beslissingen over [het kind] blijven nemen. Door de erkenning zal de geslachtsnaam van [het kind] ook niet veranderen. Voorzover de moeder zichzelf het verwijt maakt dat zij op de zitting het welbevinden van [het kind] te positief heeft voorgesteld waardoor de rechtbank een beslissing neemt die zij niet wenst, merkt de rechtbank op dat het uitgangspunt van de wetgever doorslaggevend is.
De omgangsregeling
5.15.
De vader vraagt de rechtbank vervolgens een omgangsregeling tussen hem en [het kind] vast te stellen. Het meest verstrekkende verweer van de moeder ziet op de ontvankelijkheid van de vader wat betekent dat de moeder vindt dat het verzoek van de vader inhoudelijk niet beoordeeld kan worden. De rechtbank zal daarom eerst over de ontvankelijkheid oordelen.
5.16.
In de beschikking voorlopige voorzieningen van 31 maart 2026 (C/08/343810 FA RK 26-131) heeft de rechtbank de vader niet-ontvankelijk verklaard omdat het spoedeisende belang van omgang tussen de vader en [het kind] niet kon worden vastgesteld. De rechtbank heeft daarbij nog overwogen dat in de bodemprocedure een ander criterium geldt, namelijk of er sprake is van “(intended) family life”. De rechtbank heeft in deze beschikking vastgesteld dat daar wel sprake van is. Dit betekent dat de vader ontvankelijk is in zijn verzoek tot het vaststellen van een omgangsregeling met [het kind] en dat de rechtbank het verzoek inhoudelijk kan beoordelen.
5.17.
De rechtbank zal het verzoek van de vader om een (voorlopige) zorgregeling vast te stellen, afwijzen. In navolging van het advies van de raad oordeelt de rechtbank dat de moeder eerst de mogelijkheid moet krijgen om haar trauma(s) te verwerken. De moeder zal op die wijze de mogelijkheid krijgen om aan een nieuwe realiteit te wennen, namelijk dat de man de juridische vader van [het kind] is.
5.18.
In de brief 26 februari 2026 schrijft de behandelaar bij Dimence onder andere: “Het is te verwachten dat hernieuwd contact en confrontatie met de ex-partner zal leiden tot een toename van mevrouw haar PTSS klachten.” De rechtbank overweegt dat een toename van de klachten van de moeder mogelijk zijn weerslag zal hebben op [het kind] . De rechtbank is daarom van oordeel dat op dit moment omgang tussen de vader en [het kind] anderszins in strijd is met de zwaarwegende belangen van [het kind].
De informatie- en consultatieplicht
5.19.
Wat betreft dit verzoek van de vader overweegt de rechtbank het volgende. De moeder stelt dat het verzoek moet worden afgewezen omdat:
- de vader als biologische vader geen ouder is en dus niet een beroep kan doen op het betreffende wetsartikel;
- dat er geen sprake is van family life en
- dat van de moeder niet verwacht kan worden dat zij de vader informeert en consulteert over [het kind] vanwege haar traumatische ervaringen met de vader.
De rechtbank heeft hierboven uiteengezet dat de traumatische ervaringen van de moeder niet leiden tot afwijzing van het verzoek tot erkenning en dat er wel sprake is van “(intended) family life” zodat de vader [het kind] kan erkennen. Daarmee wordt hij de juridische ouder van [het kind] en heeft hij er recht op periodiek geïnformeerd te worden over het wel en wee van [het kind] . De rechtbank oordeelt dat de moeder de vader eens per drie maanden per email moet informeren. Bij die informatie moet de moeder ook een gelijkende recente foto van [het kind] voegen.
5.20.
Er ligt van rechtswege ook een consultatieplicht op de verzorgende ouder om de andere ouder over te nemen belangrijke beslissingen te raadplegen. De rechtbank oordeelt dat het belang van [het kind] wel aan deze consultatieplicht in de weg staat. In navolging van het advies van de raad oordeelt de rechtbank dat -vanwege het verleden tussen de vader en de moeder- nu niet van de moeder verwacht kan worden dat zij in contact treedt met de vader over te nemen beslissingen over [het kind] .
5.21.
Ten overvloede merkt de rechtbank op dat de op de moeder rustende informatieplicht niet inhoudt dat de vader met de moeder de discussie aan moet gaan over de inhoud van de berichten van de moeder. De rechtbank wijst de vader erop dat het ook in zijn belang is dat de moeder zo spoedig mogelijk herstelt van haar traumatisch klachten.
Uitvoerbaar bij voorraad
5.22.
De vader heeft verzocht om de beslissing uitvoerbaar bij voorraad te verklaren. Dat wil zeggen dat de beslissing meteen kan worden uitgevoerd, ook al wordt er hoger beroep ingesteld. De rechtbank zal dit verzoek afwijzen. De rechtbank vindt namelijk dat de beslissing om [het kind] te erkennen eerst onherroepelijk moet zijn voordat de ambtenaar van de burgerlijke stand de geboorteakte gaat aanpassen (door een latere vermelding toe te voegen aan de geboorteakte). De informatieplicht is een wettelijke plicht en heeft dus geen uitvoerbaarheid bij voorraad nodig.
6De beslissing
De rechtbank:
- verleent aan de vader, toestemming om te erkennen:
[het kind], geboren op [geboortedatum] 2024 in [geboorteplaats] ;
- beschouwt de taak van de bijzondere curator als beëindigd, tenzij hoger beroep wordt ingesteld;
- legt aan de vrouw de verplichting op om de man telkens in de maanden januari, april, juli en oktober van het jaar schriftelijk (per email) te informeren over de ontwikkelingen van [het kind] zoals over haar gezondheid, onder toezending van een recente en gelijkende foto;
- wijst de verzoeken voor het overige af.
Deze beschikking is gegeven door mr. M. van Bruggen, (kinder)rechter, en in het openbaar uitgesproken op 27 oktober 2026 in tegenwoordigheid van mr. E.R. van Schaik, griffier.
De rechtbank stuurt een afschrift van deze beschikking naar de raad voor de kinderbescherming. De raad neemt de gegevens uit deze beschikking op in zijn registratie.
Tegen deze beschikking kan - uitsluitend door tussenkomst van een advocaat - hoger beroep worden ingesteld bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden:
door verzoeker en door degene(n) aan wie een afschrift van de beschikking (vanwege de griffier) is verstrekt of verzonden: binnen drie maanden na de dag van de uitspraak;
door andere belanghebbenden: binnen drie maanden na betekening daarvan of nadat de beschikking hun op andere wijze bekend is geworden.
Volgens de kamerstukken II 1996/97 24649 nr. 3 is de verwekker de man die samen met de moeder op natuurlijke wijze het kind heeft laten ontstaan.
Art. 1:204 lid 3 Burgerlijk Wetboek (BW)
In de Europese jurisprudentie over artikel 8 EVRM ook wel aangeduid als “intended family life”.
Art. 1:377a, lid 3 sub d BW.
Art. 1:377b BW | Link naar deze uitspraak
|
| | |
|
|
