|
|
|
| ECLI:NL:RBZWB:2026:10863 | | | | | Datum uitspraak | : | 05-11-2026 | | Datum gepubliceerd | : | 13-11-2026 | | Instantie | : | Rechtbank Zeeland-West-Brabant | | Zaaknummers | : | 11725016 OV VERZ 25-2200 | | Rechtsgebied | : | Civiel recht | | Indicatie | : | Artt. 4:193 lid 2 BW; 3:183 lid 2 BW. Verzoek van de executeur-afwikkelingsbewindvoerder om in het boedelregister te doen aantekenen dat de nalatenschap als beneficiair aanvaard geldt wordt afgewezen. Verzoeker heeft daarbij geen belang. Verzoeker is ook niet ontvankelijk in het verzoek tot het verkrijgen van goedkeuring voor een echtscheidingsconvenant/vaststellingsovereenkomst. Volgens het testament van erflaatster is namelijk toestemming van de kantonrechter niet vereist. Tegelijk met het verzoek aan de kantonrechter is bij de rechtbank een procedure aanhangig tot vaststelling van de legitieme portie. Om die reden volgt ook geen inhoudelijke beoordeling van de bezwaren van legitimarissen tegen onderdelen van het echtscheidingsconvenant/de vaststellingsovereenkomst. | | Trefwoorden | : | echtscheiding | | | erfgenamen | | | huwelijkse voorwaarden | | | legitieme portie | | | testament | | | uitkering | | | vaststellingsovereenkomst | | | | Uitspraak | RECHTBANK
ZEELAND-WEST-BRABANT
Civiel recht
Kantonrechter
Zittingsplaats Breda
Zaaknummer: 11725016 \ OV VERZ 25-2200
Beschikking van 5 november 2026
in de zaak van
[verzoeker] q.q.
In zijn hoedanigheid van executeur en afwikkelingsbewindvoerder
wonende te [plaats 1]
verzoekende partij
hierna te noemen: [verzoeker]
gemachtigde: mr. K.A. Boshouwers
tegen
1 [verweerder 1]
wonende te [plaats 2]
hierna te noemen: [verweerder 1]
en2. [verweerder 2]
wonende te [plaats 3]
hierna te noemen: [verweerder 2]
verwerende partijen
gemachtigde: mr. P.A.J. Raaijmaakers
Belanghebbenden bij de zaak zijn
1 [belanghebbende 1]
wonende te [plaats 1]2. [belanghebbende 2]
wonende te [plaats 1]3. [belanghebbende 3]
wonende te [plaats 4]
1De procedure
1.1.
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- het verzoekschrift met producties 1 t/m 8;
- de akte van [verzoeker] met producties 9 t/m 11;
- het verweerschrift;
- de mondelinge behandeling ter zitting van 18 februari 2026, waarvan door de griffier
aantekeningen zijn gemaakt en waarbij partijen spreekaantekeningen hebben overgelegd;
- de e-mail van [verweerder 2] van 4 mei 2026.
1.2.
Aan het slot van de mondelinge behandeling heeft [verzoeker] , met instemming van
[verweerder 1] en [verweerder 2] , verzocht om de uitspraak aan te houden opdat partijen nog met elkaar overleg konden hebben. In een e-mail van 4 mei 2026 heeft [verzoeker] laten weten dat het overleg niet is geslaagd en heeft hij alsnog gevraagd om uitspraak te doen.
2De feiten
2.1.
Op [datum 1] 2021 overleed [erflaatster] (hierna: erflaatster). Haar laatste woonplaats was [plaats 5] .
2.2.
Erflaatster is in eerste echt gehuwd geweest met [persoon 1] . Uit dit huwelijk zijn [verweerder 1] en [verweerder 2] geboren. Het huwelijk is door echtscheiding ontbonden.
2.3.
Nadien is erflaatster getrouwd met [persoon 2] . Dit huwelijk is door het overlijden van [persoon 2] ontbonden.
2.4.
In 2006 trad erflaatster in het huwelijk met [persoon 3] . Op [datum 2] 2020 is dit huwelijk door echtscheiding ontbonden.
2.5.
Erflaatster en [persoon 3] waren op huwelijkse voorwaarden gehuwd. Zij waren nog in overleg over de vermogensrechtelijke afwikkeling na echtscheiding toen erflaatster overleed.
2.6.
In haar op 12 juni 2020 verleden laatste testament heeft erflaatster onder andere de volgende wilsbeschikkingen opgenomen:
a. tot haar erfgenamen heeft zij benoemd, tezamen en voor gelijke delen:
- [belanghebbende 1] ,
- [belanghebbende 2] ,
- [belanghebbende 3] ,
- [persoon 4] ,
- [persoon 5] ;
b. haar kinderen [verweerder 1] en [verweerder 2] heeft zij onterfd;
c. de erfdelen van [persoon 4] en [persoon 5] zijn onder bewind gesteld;
erflaatsters broer [verzoeker][verzoeker] is benoemd tot bewindvoerder;
d. [verzoeker] is tevens benoemd tot executeur van de nalatenschap en tot
afwikkelingsbewindvoerder.
2.7.
De erfgenamen [belanghebbende 1] , [belanghebbende 2] en [belanghebbende 3] hebben de nalatenschap beneficiair aanvaard. Ten aanzien van de erfgenamen [persoon 4] en [persoon 5] is in het boedelregister geen keuze aangetekend.
2.8.
[verweerder 1] en [verweerder 2] maken aanspraak op de legitieme portie.
2.9.
[verzoeker] heeft zijn benoeming tot executeur en afwikkelingsbewindvoerder aanvaard. Tevens heeft hij zijn benoeming tot testamentair bewindvoerder aanvaard.
2.10.
In zijn hoedanigheid van executeur heeft [verzoeker] verklaard dat de goederen van de nalatenschap ruimschoots toereikend zijn om alle schulden van de nalatenschap te voldoen.
3. Het verzoek en het verweer
3.1.
[verzoeker] verzoekt om in het boedelregister te doen aantekenen dat de nalatenschap van erflaatster door [persoon 4] en [persoon 5] beneficiair is aanvaard en verder om toestemming te verlenen om de huwelijkse voorwaarden tussen erflaatster en [persoon 3] te mogen afwikkelen op basis van de inhoud van een bij het verzoekschrift overgelegd echtscheidingsconvenant.
3.2.
[verweerder 1] en [verweerder 2] verzetten zich tegen toewijzing van het verzoek. Kort gezegd voeren zij aan dat [verzoeker] in het verzoek niet ontvankelijk is en hij evenmin bevoegd is om met [persoon 3] het echtscheidingsconvenant c.q. de vaststellingsovereenkomst aan te gaan.
3.3.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover dit voor de beoordeling nodig wordt geoordeeld, ingegaan.
4De beoordeling
Ontvankelijkheid
4.1.
Naar aanleiding van het verweer dat [verzoeker] niet ontvankelijk moet worden verklaard, wordt het volgende geoordeeld.
4.2.
[verweerder 1] en [verweerder 2] stellen dat [verzoeker] in het verzoekschrift verzuimt te vermelden dat hij het verzoek in zijn hoedanigheid van executeur-afwikkelingsbewindvoerder indient. Hij had dit in de aanhef van het verzoekschrift expliciet moeten vermelden. [verzoeker] moet daarom niet ontvankelijk worden verklaard.
4.3.
In dat standpunt worden [verweerder 1] en [verweerder 2] niet gevolgd. Uit de rechtspraak in de voorbije decennia volgt een tendens tot deformaliseren van het procesrecht en dat is in erfrechtelijke zaken evenzeer het geval. Weliswaar geldt in het (erf)procesrecht dat uit het inleidende processtuk duidelijk moet blijken in welke hoedanigheid een partij procedeert maar dit vereist niet noodzakelijk dat die hoedanigheid op straffe van niet-ontvankelijkheid in het hoofd van dat processtuk is vermeld. In dit geval blijkt reeds uit de inhoud van het verzoekschrift dat [verzoeker] zelf geen erfgenaam is en dat hij door erflaatster is benoemd tot executeur-afwikkelingsbewindvoerder en tot testamentair bewindvoerder. Op grond van de wet is [verzoeker] bij de vervulling van die taken privatief bevoegd, dat wil zeggen met uitsluiting van de erfgenamen, om hen in en buiten rechte te vertegenwoordigen. Door de bij verweerders welbekende omstandigheid dat [verzoeker] geen erfgenaam is maar in zaken van de nalatenschap de erfgenamen vertegenwoordigt moet het verweerders genoegzaam duidelijk zijn dat [verzoeker] geen enkel materieel belang bij de procedure heeft en hij daarin uitsluitend als formele procespartij betrokken is. Gelet hierop en waar bovendien niet is gesteld of gebleken dat door het ontbreken van [verzoeker] hoedanigheid in het hoofd van het verzoekschrift, [verweerder 1] en [verweerder 2] in hun mogelijkheden om verweer te voeren zijn geschaad, voert het te ver om, zoals zij doen, de ontvankelijkheid van [verzoeker] te betwisten omdat hij in de aanhef van het verzoekschrift niet heeft vermeld dat hij ‘in hoedanigheid’ procedeert. Het verweer op dit punt wordt dan ook verworpen.
Aantekening in het boedelregister
4.4.
Het verzoek van [verzoeker] om in het boedelregister te doen aantekenen dat de nalatenschap van erflaatster voor [persoon 4] en [persoon 5] als beneficiair aanvaard geldt wordt afgewezen. [verzoeker] heeft daarbij geen belang.
4.5.
Een wettelijke vertegenwoordiger van een minderjarige moet binnen drie maanden vanaf het moment dat die minderjarige erfgenaam is geworden ter griffie van de rechtbank een verklaring afleggen waarin namens de minderjarige een keuze tot beneficiaire aanvaarding dan wel tot verwerping van de nalatenschap wordt gedaan. Wanneer de wettelijke vertegenwoordiger dat niet tijdig doet, dan geldt van rechtswege dat de nalatenschap door de minderjarige beneficiair is aanvaard. De kantonrechter kan hiervan aantekening doen houden in het boedelregister.
4.6.
Uit het verzoekschrift volgt dat ten tijde van het overlijden van erflaatster [persoon 4] en [persoon 5] minderjarig waren. [verzoeker] stelt onweersproken dat [verweerder 1] en haar echtgenoot de wettelijke vertegenwoordigers van [persoon 4] en [persoon 5] zijn en dat zij niet hebben voldaan aan hun wettelijke verplichting om binnen drie maanden na het overlijden van erflaatster te verklaren of de nalatenschap beneficiair wordt aanvaard dan wel wordt verworpen.
4.7.
Ter zitting lichtte [verzoeker] zijn verzoek toe door te stellen dat hij wil dat de ‘keuze’ van [persoon 4] en [persoon 5] correct is geregistreerd in het boedelregister. [verweerder 1] heeft daarop toegezegd dat zij alsnog voor die inschrijving zorg zou dragen. Evenwel is het de kantonrechter gebleken dat tot heden geen inschrijving heeft plaatsgevonden. Dat laat onverlet dat zij dat alsnog kan doen en daarom dient het verzoek tot inschrijving te worden afgewezen.
4.8.
Uit het uittreksel uit boedelregister dat bij het verzoekschrift is overgelegd volgt dat de drie andere erfgenamen tegenover de griffier hebben verklaard dat zij de nalatenschap beneficiair aanvaarden. In beginsel heeft die keuze tot gevolg dat de nalatenschap volgens wettelijke bepalingen moet worden vereffend, tenzij, zoals hier het geval is, er een tot voldoening van de opeisbare schulden en legaten bevoegde executeur is en deze kan aantonen dat de goederen van de nalatenschap ruimschoots toereikend zijn om alle schulden van de nalatenschap te voldoen.
4.9.
Aangezien de nalatenschap door alle erfgenamen actief dan wel passief beneficiair is aanvaard, [verzoeker] als enige tot het beheer van de nalatenschap bevoegd is en gesteld noch gebleken is dat dit door een van de erfgenamen of hun wettelijke vertegenwoordigers niet wordt erkend heeft [verzoeker] geen belang bij de gevraagde vastlegging van de beneficiaire aanvaarding. De conclusie is dan ook dat er onvoldoende grond is om de griffier op te dragen de beneficiaire aanvaarding door [persoon 4] en [persoon 5] in het boedelregister aan te tekenen.
Toestemming
4.10.
Het verzoek van [verzoeker] om toestemming om de huwelijkse voorwaarden tussen erflaatster en [persoon 3] te mogen afwikkelen op basis van de inhoud van het bij het verzoekschrift overgelegde echtscheidingsconvenant kan evenmin worden toegewezen.
4.11.
De achtergrond van [verzoeker] verzoek is gelegen in de onverdeeldheid van enkele tijdens het huwelijk tussen erflaatster en [persoon 3] ontstane goederengemeenschappen. [verzoeker] en [persoon 3] hebben daarover afspraken gemaakt die zijn vastgelegd in een document met de titel ‘Echtscheidingsconvenant tevens vaststellingsovereenkomst’. Wanneer aan de inhoud daarvan uitvoering is gegeven komt geld vrij dat nodig is om tot afwikkeling van de nalatenschap te komen, onder meer door uitkering van de legitieme portie aan [verweerder 1] en [verweerder 2] , aldus [verzoeker] .
4.12.
Eerst ter zitting heeft [verzoeker] aangevoerd dat de wettelijke basis van zijn verzoek artikel 3:183 lid 2 BW is. In dat geval moet de conclusie zijn dat [verzoeker] niet ontvankelijk is. Erflaatster heeft namelijk in haar testament bepaald dat “de afwikkelingsbewindvoerder zonder toestemming van de rechthebbende of machtiging van de kantonrechter bevoegd [is] tot (…) gehele of gedeeltelijke verdeling van mijn nalatenschap of andere gemeenschappen waarin de erfgenamen als zodanig zijn gerechtigd.”. Aangezien hieruit volgt dat geen toestemming voor de voorgestane verdeling overeenkomstig het echtscheidingsconvenant/ de vaststellingsovereenkomst is vereist mist artikel 3:183 lid 2 BW toepassing. Een notariële akte met daarin de voorgestelde verdeling en de goedkeuring die de kantonrechter volgens die wetsbepaling aan die akte verleent, zijn daarom voor de verdeling niet vereist. Overigens heeft [verzoeker] een zodanige akte niet in het geding gebracht.
Procedure bij rechtbank
4.13.
Buiten het feit dat de gevraagde goedkeuring voor de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap niet noodzakelijk wordt geoordeeld omdat daarvoor een wettelijke grondslag ontbreekt is de kantonrechter bovendien van oordeel dat het om proceseconomische redenen aangewezen is dat, indien [verzoeker] dit nodig oordeelt, de rechtbank zich over de door hem voorgestelde verdeling buigt.
4.14.
Bij deze rechtbank is reeds een procedure aanhangig waarin [verweerder 1] en [verweerder 2] hebben verzocht om het bedrag van de aan beiden toekomende legitieme porties vast te stellen. Zij betwisten [verzoeker] opgave van de legitimaire massa, die volgens hun
€ 460.654,74 bedraagt, in plaats van de door [verzoeker] berekende € 254.086,61. Ook op het thans voorliggende verzoek van [verzoeker] stellen zij zich ten aanzien van meerdere posten in het echtscheidingsconvenant/de vaststellingsovereenkomst op het standpunt dat de voorgestelde afspraken niet correct zijn omdat daarbij van onjuiste cijfers wordt uitgegaan, hetgeen tot gevolg heeft dat zij, alsook de erfgenamen worden benadeeld. Zij pleiten daarom voor afwijzing van het verzoek.
4.15.
[verzoeker] stelt dat naar aanleiding van het door [verweerder 1] en [verweerder 2] aan de rechtbank gerichte verzoek reeds een mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden. De verdere behandeling van de zaak is door de rechtbank aangehouden in afwachting van een (door de kantonrechter goedgekeurd) echtscheidingsconvenant.
4.16.
Overwogen wordt dat een inhoudelijke beoordeling van de bezwaren van [verweerder 1] en [verweerder 2] tegen de voorstellen in het echtscheidingsconvenant/de vaststellingsovereenkomst direct van invloed is op de vaststelling door de rechtbank van hun legitieme portie. Indien de kantonrechter in weerwil van de niet-ontvankelijkheid van [verzoeker] , de inhoudelijke verweren van [verweerder 1] en [verweerder 2] zou beoordelen, dan loopt hij vooruit op de beoordeling door de rechtbank van de aldaar aanhangige zaak en beïnvloedt hij daarmee hoogstwaarschijnlijk de berekening van de legitimaire massa en de vaststelling van de legitieme porties van [verweerder 1] en [verweerder 2] . Dat is onwenselijk. Ook om die reden komt de kantonrechter niet toe aan een inhoudelijke beoordeling van het echtscheidingsconvenant/de vaststellingsovereenkomst.
De proceskosten
4.17.
Omdat de door [verzoeker] vertegenwoordigde erfgenamen en verweerders met elkaar in een familierechtelijke relatie staan wordt bepaald dat partijen hun eigen proceskosten dragen.
5De beslissing
De kantonrechter
5.1.
wijst het verzoek om in het boedelregister aantekening te doen houden van de beneficiaire aanvaarding van rechtswege door [persoon 4] en [persoon 5] , af;
5.2.
verklaart [verzoeker] q.q. niet ontvankelijk in het verzoek tot het verkrijgen van goedkeuring voor het echtscheidingsconvenant/de vaststellingsovereenkomst;
5.3.
bepaalt dat iedere partij de eigen proceskosten draagt.
Deze beschikking is gegeven door mr. Zander en is in het openbaar uitgesproken op
5 november 2026.
De eerste naam van [verzoeker] is in het testament niet vermeld.
Vgl. Hoge Raad 22 oktober 2004, ECLI:NL:HR:2004:AP1435, rov. 3.4, onder c.
Artikelen 4:145 lid 2 BW en 4:173 BW.
Artikel 4:193 lid 1 BW, in verbinding met artikel 4:191 lid 1 BW.
Artikel 4:193 lid 2 BW.
Artikel 4:202 lid, onder a BW.
Zie artikel 4:171 lid 1 BW.
Vgl. Asser/Perrick 4 2021/744, met daarin een verwijzing naar een beschikking van de kantonrechter Maastricht van
10 februari 2010, ECLI:NL:RBMAA:2010:717.
Zaaknummer C/02/412654. | Link naar deze uitspraak
|
| | |
|
|
